House of Viridian
← Keystone
· Commentaar · Materie

Dagen dekking

De olievoorraden van de rijke landen zakken naar het laagste peil sinds 2003. Een prijs vertelt hoe schaars iets vandaag is. Een voorraad vertelt hoe lang je het volhoudt, en dat getal kijkt bijna niemand na.

Op 9 juni berichtte Reuters over een getal uit de maandprognose van de Amerikaanse Energy Information Administration. De dienst verwacht dat de olievoorraden in de OESO-landen tegen december onder de 2,3 miljard vaten zakken, lager dan ooit sinds zij in 2003 begon met tellen. De oorlog met Iran heeft ongeveer 11 miljoen vaten per dag aan productie uit het Midden-Oosten weggenomen, de scheepvaart door de Straat van Hormuz is volgens de dienst niet voor begin 2027 terug op het oude niveau, en het gat wordt gevuld uit de tanks. Dat gebeurt in een tempo dat niet eerder is gemeten. De vraag krimpt intussen met 1,1 miljoen vaten per dag, waar eerder groei was voorzien, en voor juni en juli verwachtte de dienst een Brentprijs rond de 105 dollar.

Het nieuws ging over die 105 dollar. De voorraad is het interessantere getal.

Een prijs is een signaal over vandaag. Hij zegt hoe schaars iets op dit moment is, voor wie op dit moment wil kopen. Een voorraad is een hoeveelheid, en gedeeld door het verbruik wordt zij een tijd: het aantal dagen dat je doorgaat als er niets meer bij komt. Dat heet dagen dekking, en het is de maat waarin een bevoorradingsofficier denkt, een ziekenhuisapotheker, een boer voor de winter. In het publieke debat komt zij vrijwel niet voor. We volgen de prijs per vat tot op de cent en hebben geen idee hoeveel dagen er in de tank zitten.

Daar is een reden voor. Dertig jaar bedrijfskunde heeft voorraad leren zien als verspilling: kapitaal dat stilstaat, ruimte die geld kost, een teken dat de keten niet strak genoeg is afgesteld. Een bedrijf dat zijn voorraad halveert, laat in het jaarverslag een beter rendement zien, en in een gewoon jaar gebeurt er verder niets. Het is dezelfde redenering waarmee de rek uit het spoor is gehaald en de Europese wolfraammijnen zijn gesloten. De opbrengst van een buffer valt in het jaar van de schok en komt dan terecht bij iemand anders dan wie de buffer betaalde.

Bij olie is die les een keer geleerd. Na de crisis van 1973 spraken de landen van het Internationaal Energieagentschap af dat elk lid een voorraad aanhoudt van ten minste negentig dagen netto-invoer. In Nederland beheert een aparte stichting die verplichte voorraad. Het is een van de weinige plekken waar rek in de wet staat, uitgedrukt in de juiste eenheid, met een instantie die haar bewaakt en een rekening die over alle gebruikers wordt verdeeld. Dat stelsel is de reden dat een verlies van 11 miljoen vaten per dag tot een hoge prijs leidt en niet tot lege pompen.

Het bericht van de EIA laat ook zien waar het stelsel ophoudt. Een buffer koopt tijd, en de tijd raakt op. Als de doorvaart pas begin 2027 herstelt, zijn de tanks daarna laag op het moment dat zij weer gevuld moeten worden, tegen de prijs van dat moment. De dienst verwacht daarom dat de prijs hoog blijft tot de voorraden zijn aangevuld, dus ook nadat de aanvoer is hersteld. Een land dat de buffer aanspreekt, leent van de periode erna.

Wat mij bezighoudt is hoe weinig andere stromen zo’n afspraak kennen. Voor aardgas bestaat sinds 2022 een Europese vulnorm voor de opslagen, ingevoerd in een noodjaar en in 2025 alweer versoepeld. Voor de meeste receptgeneesmiddelen geldt in Nederland sinds 2023 een verplichte voorraad van enkele weken. Voor kunstmest, transformatoren, wolfraam of de onderdelen van een sluisdeur bestaat niets vergelijkbaars. Daar beslist elke schakel voor zichzelf, op grond van zijn eigen jaarcijfers, en niemand telt de dagen bij elkaar op.

Een voorraadplicht is geen elegante maatregel. Zij kost geld, zij lokt gesteggel uit over wie betaalt, en in negen van de tien jaren lijkt zij overbodig. Maar zij dwingt tot het stellen van de vraag waar het om gaat: voor hoeveel dagen, van wat, en wie houdt het bij. Een land dat die drie getallen kent voor de tien stromen waar het van afhangt, is beter voorbereid dan een land dat alleen de prijzen kent.

De olieprijs staat elke dag in de krant. De dagen dekking zouden ernaast moeten staan.


Bronnen: Reuters, 9 juni 2026, over de Short-Term Energy Outlook van de U.S. Energy Information Administration (OESO-voorraden onder 2,3 miljard vaten in december, laagste sinds ten minste 2003; 11 miljoen vaten per dag uitgevallen productie; vraag −1,1 miljoen vaten per dag; verwachte Brentprijs rond 105 dollar in juni en juli; doorvaart door de Straat van Hormuz niet voor begin 2027 hersteld). De voorraadplicht van negentig dagen netto-invoer volgt uit het Internationaal Energieprogramma van 1974; in Nederland houdt de Stichting Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieproducten (COVA) de voorraad aan, betaald uit een heffing. Gasopslag: Verordening (EU) 2022/1032, gewijzigd met ingang van 11 september 2025. Geneesmiddelen: de verplichte voorraad voor handelsvergunninghouders en groothandels geldt sinds 1 januari 2023 (zes en twee weken sinds 1 januari 2024). Zie ook De rek was een begrotingspost en Wolfraam weet het eerder.